QUÁN TRỌ

Khách Đình của Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh.

*

Đạo Islam (Hồi giáo) của người Ả Rập có một tông phái gọi là Sufi, chuyên về nội tu, tức là thực hành huyền học để chứng nghiệm tâm linh. Người tu theo phái này cũng gọi là sufi, có lẽ không mấy khác những hành giả thiền tông.

Ibrahim Bin Adham là một sufi nổi tiếng của Ả Rập. Không rõ năm sinh, chỉ biết ngài tạ thế năm 777 đầu Công nguyên. Người phương Tây viết tên ngài theo nhiều cách hơi khác nhau, như Ibrahim ben Adam, hay Abu (Abou) Ben Adhem, v.v… Tên ngài có nghĩa là Abraham con của Adham (Adam).

Ibrahim từng là một sultan (quốc vương) cai trị lãnh thổ Balkh (nay là một vùng ở về miền bắc Afghanistan). Sách vở Ả Rập và Ba Tư truyền tụng rằng Thượng Đế đã phái Thiên sứ đến gặp Ibrahim hai lần để giáo hóa, sau đó nhà vua giác ngộ, cương quyết từ bỏ ngai vàng, một mình lánh sang nước Syria sống đời ẩn sĩ khổ hạnh tại một nơi hẻo lánh. Có lẽ vì thế mà Ibrahim được xem như Thánh vương của Ả Rập. Và đây là chuyện tôi nghe.

Khi Ibrahim còn làm vua, ngày kia có một sufi đến yết kiến. Thánh vương hỏi: “Thầy cần chi?”

Sufi đáp: “Thần xin bệ hạ chỗ ngủ trong quán trọ này.”

Vua phì cười: “Đây là hoàng cung của ta, đâu phải quán trọ.”

Sufi tỉnh queo, hỏi: “Trước bệ hạ, ai làm chủ nơi này?”

“Cha ta, nhưng đã qua đời.”

“Vậy, trước tiên vương là ai?”

“Ông nội ta, dĩ nhiên đã qua đời trước cha ta.”

“Tâu bệ hạ, như vậy nơi này thật sự chỉ là chỗ tạm trú một thời gian, thế nên các vị tiên vương đều phải lần lượt ra đi. Bệ hạ cũng sẽ giống y như thế mà thôi. Vậy sao ngài cho rằng nơi đây không phải là quán trọ?”

Các thiên sứ đến gặp ẩn sĩ Ibrahim Ben Adham

(tranh vẽ thế kỷ 18)

*

Quan niệm hoàng cung là quán trọ của vị sufi bên Ả Rập ngày xưa không khác giáo lý Cao Đài ngày nay.

Đạo Cao Đài xem trần gian là chỗ tạm đến, tạm ghé, tạm dừng chân trên hành trình tiến hóa. Thế nên mỗi người đang sống trên đời thật ra chỉ là một khách trần. Mấy mươi năm sống đời chỉ là một quãng thời gian tạm trú.

Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh có khu đất rộng khoảng 50 mẫu dùng làm nghĩa địa, đặt tên là Cực Lạc Thái Bình. Trước khi được thuyền Bát Nhã (xe tang) chở vào nghĩa địa, linh cữu của khách trần được đưa vào làm lễ siêu rỗi tại một ngôi nhà gọi là Khách Đình 客停 . Đình là dừng lại. Khách Đình là chỗ dừng chân của khách trần.

Thế nhưng phần đông chúng ta đều nghĩ rằng mình là ông chủ, bà chủ nơi quán trọ này. Chúng ta lao tâm khổ trí, trăm mưu ngàn kế mong tranh giành, chiếm đoạt cho lắm vào, đâu thèm nghĩ đến lúc đột ngột hết hạn tạm trú, bất kỳ khách trần nào cũng cam đành lìa khỏi quán trọ với hai bàn tay trắng.

Các bô lão Nam Bộ còn khéo nói chua chát: Có mấy cái nút áo mà cũng lắt bỏ lại!

(21-3-2011)

Huệ Khải