Thuật xử thế người xưa

Ng Nguyn Phi

Quan dở được khen - Quan giỏi bị ch

     Tru Kỵ ghi nhớ lời Thuần Vu Khn nn ng lm việc hết sức sing năng v cẩn thận. Bấy giờ ai cũng đồn vị quan trấn thủ đất A l người hiền, v ch quan trấn thủ đất Tức Mặc đủ điều. Tru Kỵ để tm đến việc đ, cho người xem xt hư thực rồi tu lại cho Tề Uy Vương biết.

      Uy Vương cho triệu tập quần thần, lại đi hai vị quan trấn thủ kia. Trước mặt b quan, vị quan đất Tức Mặc bị coi bằng "nửa con mắt". Vua gọi lo ra hỏi:

      - Người trấn thủ Tức Mặc cớ sao để cc quan ở triều ch ngươi?

      Lo đp:

      - Thần chỉ biết lm hết chức trch của mnh, cn việc khen ch thần khng được biết.

      Uy Vương lớn tiếng:

      - Ta cho người d xt đất Tức Mặc thấy ruộng vườn tươi tốt, người dn giu c, việc quan khng b trễ, cả một vng phương Đng ấy yn ổn, mới hay nh ngươi một lng v dn, khng đt lt cho bọn quan lại ở triều, v lẽ đ m nh ngươi bị ch. Ngươi thật xứng đng l một lương thần.

      Ni rồi liền gia phong cho vị quan đất Tức Mặc. Lại gọi vị quan đất A, ni:

      - Ngươi trấn thủ đất A thế no m ngy no ở triều cũng thấy lời khen ngợi về ngươi. Ta cho người đến d xt th thấy ruộng vườn bỏ hoang người dn đi rch. Qun Triệu xm lấn bờ ci ngươi khng chịu cứu. Nh ngươi bc lột tiền của dn chng đt lt cho kẻ tả hữu của ta để được tiếng khen. Ngươi l tn tham quan độc c.

      Quan đất A sụp lạy xin tha tội. Uy Vương truyền đem hắn bỏ vo chảo dầu si. Cc quan xanh mặt. Vua truyền những tn từng khen ch bất cng đ ra mắng:

      - Cc ngươi l tai mắt của ta lại ăn bẩn, phải tri đảo lộn. Nay đem cc ngươi cho vo vạc dầu.

      Uy Vương truyền đem những kẻ thn tn nhất của mnh bỏ vo vạc dầu để lm răn! Chư hầu thấy sự cải cch của Uy Vương đều sợ.

      Lời bn:

     Việc ny nhan nhn ở mọi x hội. Đời nay c khc g đời xưa? Th sinh đi thi thấy mnh yếu km bn đt lt để được điểm cao. Thậm ch c người khng đi thi m vẫn cấp bằng lm mất cng nh vua phải "lật sổ bộ" ra tra.

      Nguyễn Khuyến ni:

          "C tiền việc ấy th xong nhỉ?

          Đời trước lm quan cũng thế a?"

      May mắn thay cho triều no minh qun gặp lương thần. Vụ n hai ng quan trn đy l một bi học cho những người c trch nhiệm với người dn.