NGƯỜI ĐÀN BÀ THÀNH PHỐ STAVOREN

Nguyễn-Khắc Tiến-Tùng kể.

Từ thuở xa lắm rồi thành phố Stavoren bên bờ biển Zuidersee là một thành phố thịnh vượng. Thuyền bè từ muôn phương chở đầy hàng hóa tấp nập ra vào hải cảng này. Bao nhiêu người giầu sang sống ở đây, trong số đó có một góa phụ trẻ đẹp nhưng kiêu kỳ. Một nửa thành phố thuộc về nàng, nàng c̣n làm chủ cả bao nhiêu tầu buôn ngoài bến nữa. Ngôi biệt thự nàng ở vừa đẹp vừa lớn nhất thành phố. Bên trong bao nhiêu bức họa cùng những tấm thảm đẹp tuyệt vời tô điểm cho những tường và nền nhà càng lộng lẫy. Trong bữa ăn nàng dùng toàn bát đĩa bằng vàng bạc.

Một hôm người goá phụ cho gọi viên thuyền trưởng già nhất đầy kinh nghiệm đến ra lệnh:

- "Ta trao quyền chỉ huy đội thương thuyền của ta cho ngươi. Hăy căng buồm ra đi và mang về cho ta thứ ǵ đẹp nhất, đắt giá nhất mà ngươi t́m thấy trên đời này. Bằng giờ này năm sau ta đợi ngươi trở lại."

Rồi viên thuyền trưởng dong buồm rời bến. Cả thành Stavoren bàn tán một năm ṛng về những kho tàng mà viên thuyền trưởng sẽ mang về.

Một năm trời đă qua th́ một hôm tháp canh báo tin: "Đội thương thuyền đă về !". Toàn thể dân chúng tập họp tại bến tầu và khi người quả phụ vào, ai nấy kính cẩn nhường chỗ. Nàng đứng đó dáng điệu cứng nhắc kiêu kỳ, chỉ trong ánh mắt là lộ vẻ chờ đợi thèm muốn của cải mà đội thương thuyền của nàng sắp mang về.

Mũ cầm trên tay viên thuyền trưởng tóc bạc phơ kính cẩn tiến đến bà chủ .        

- "Sao?" nàng hỏi "các ngươi mang được ǵ về cho ta ?" .

- "Thưa tôi đă dong tầu đi bốn biển thật lâu, đă nh́n thấy bao nhiêu của cải. Nhưng chưa bao giờ tôi gặp được thứ ǵ đẹp nhất, đáng giá nhất. Đang gần như mất hết kiên nhẫn th́ một hôm tại một hải cảng ở bể Baltique hiện ra những cánh đồng lúa chạy dài đến tận chân trời. Gió thổi làm những bông lúa đập dờn như sóng, rồi mặt trời rọi lên làn lúa ánh vàng. Đột nhiên tôi chợt hiểu là trên thế gian này không ǵ đẹp hơn, quư giá hơn nhũng hạt lúa, đồ ăn hàng ngày của chúng ta. Tôi bèn  ra lệnh chất đầy lúa lên tầu . . . " .        

- "Lúa, ngươi mang lúa về cho ta ?", người quả phụ hét lên, mặt tái đi v́ giận dữ, "chỉ v́ thế mà ngươi đă đi ṿng khắp thế giới một năm ṛng? Đồ mặt mẹt, ngu như lợn "

- "Thưa bà vâng," viên thuyền trưởng già từ tốn đáp lại, "tôi đă phải trải một năm ṛng mới nhận ra được là trên đời này không ǵ quư hơn là những hạt lúa mà trời đă làm cho vàng rợi trước mắt ta trước khi được chế biến thành đồ ăn cho chúng ta mỗi ngày " .        

Người đàn bà thành Stavoren giọng rít lên:

- "Đổ tất cả những bao lúa xuống biển, đổ ngay xuống biển ! C̣n nhà ngươi hăy đi cho khuất mắt ta. Ta đuổi ngươi, từ nay ta không  muốn nh́n lại mặt ngươi !"

Viên thuyền trưởng già nua lẳng lặng lẩn vào đám đông. Khi thủy thủ vừa bắt đầu  ném những bao lúa xuống biển th́ bỗng nhiên có một ông lăo gầy g̣ xanh xao tiến ra trước mặt người quả phụ thành Stavoren, cứng cỏi  giơ tay cản lại, cất giọng dơng dạc:

- "Xin bà hăy thận trọng, không ai hủy phá của quư trời cho mà không bị trừng phạt sau này ! . . . Bà nên  thận trọng và b́nh tâm suy nghĩ lại ... Trên đời này c̣n có biết bao nhiêu người nghèo khó, đói khát. Chính bà cũng có thể trở nên nghèo nàn sa sút . . . Bà nên nghĩ lại ! "

Người đàn bà thành Stavoren cười lên the thé, rút chiếc nhẫn nạm đá quư nhất trần gian đang đeo vất xuống nước và nói : "Biển sẽ không bao giờ trả lại ta chiếc nhẫn này, v́ thế cũng không khi nào ta trở nên nghèo khó được. Đổ hết lúa xuống biển !" Rồi nàng trở về nhà, dáng kiêu kỳ, ngạo nghễ.

Mấy tuần sau người đàn bà thành Stavoren thết một bữa tiệc lớn. Những người giầu sang nhất trong vùng ngồi bên bàn tiệc cười nói hát xướng tưng bừng. Kim cương, vàng bạc sáng trưng, lụa là bóng loáng. Mùi rượu cùng mùi cao lương mỹ vị thơm ngào ngạt. Rồi người hầu bưng vào một cái đĩa cực kỳ lớn, trên đó có món cá hấp c̣n nguyên cả con, bày biện đă khéo mà nấu lại càng khéo. Người quả phụ thành Stavoren đứng dậy cắt cá, nhưng khi vừa cắt nhát đầu mắt nàng bỗng nh́n trừng trừng vào phía trong con cá, từ đó lóng lánh chiếc nhẫn mà mấy tuần trước nàng đă tự tin kiêu kỳ ném đi. Nàng sững sờ lấy chiếc nhẫn ra xem. Bao nhiêu cặp mắt đổ dồn về phía nàng. Biển cả đă trả nàng chiếc nhẫn.

Ngay sáng hôm sau có tin báo về là đội thương thuyền của nàng đă bị băo táp đánh ch́m. Nhưng đó chỉ là bước khởi đầu.

Từ đó, nàng gặp hết bất hạnh này đến bất hạnh khác. Chỉ sau một năm người đàn bà trẻ đẹp, kiêu kỳ của thành Stavoren kia đă trở thành một mụ hành khất...

Rồi cả thành phố này cũng mỗi ngày một tàn lụi. Ở chỗ lúa bị vất xuống biển cát bồi dần lên khiến tầu bè không cập bến được. Một năm sau cả một cánh đồng lúa mọc lên, nhưng bông lúa nào cũng  lép xẹp v́ ở trong không một bông nào có hạt.

Nguyễn-Khắc Tiến-Tùng kể.