Trang nhà Tam Giáo Đồng Nguyên

Đời Người Trong Một Câu ! ! !

(Trích trong "Truyện cổ Phật giáo")

Nhà vua ấy, ngay từ lúc lên ngôi báu đă giao cho một viên đại thần cái trọng trách sưu tầm dưới các bầu trời xa lạ những tinh hoa rải rác trong vũ trụ và những triết lư của cuộc đời. Ư cửu trùng muốn thu nhập những cái hay ở đời để dựng một nguyên tắc trị dân.

Ba mươi năm trời đă qua, vị thanh niên anh tuấn ấy chờ đợi tóc đă điểm bạc. Lễ khánh thọ ngũ tuần đă cử hành long trọng trong Hoàng cung. Lúc ấy quan đại thần cũng về với đoàn lạc đà, bốn vó trắng bụi đàng xa, và trên lưng chất hơn ngh́n quyển sách quư mà vị đại thần đă có công kết tập.

“Trẫm đă nhiều tuổi rồi, tinh hoa của trời đất nhiều đến thế, Trẫm làm sao xem hết. Khanh mang về rút ngắn lại cho trẫm đủ thời giờ xem.”

Đoàn lạc đà lại chở những pho sách đi và mười năm sau nữa, bộ sách rút ngắn lại c̣n năm trăm quyển được dâng lên ngự lăm.

Nhà vua vuốt cḥm râu bạc phau ngần ngại phán:

“Hăy c̣n nhiều quá. Tuổi trẫm đă lớn, đọc sao cho kịp. Khanh chịu khó về gạn lọc một lần nữa những tư tưởng huyền diệu trong ấy”.

Viên đại thần tận trung không hề nghĩ đến số năm tháng đă tàn tạ trên đầu, lui về một nơi u tịch kết tinh kho tư tưởng.

Sau năm năm triền miên, với bao nhiêu tinh hoa và tư tưởng cổ kim đông tây, viên quan già nua mừng rỡ khi thấy kết quả: năm trăm cuốn dồn lại chỉ c̣n một pho sách dầy. Một pho sách chứa đầy tất cả triết lư của muôn cuộc đời!

Cuốn sách dầy ấy, một buổi sớm được mang vào ngự lăm. Nhưng nhà vua đă nằm yên trên giường bệnh, chung quanh ngự y chầu chực.

Vừa mở mắt nh́n vị đại thần tận tâm và cuốn sách quư giá. Một nụ cười nhàn nhạt nở trên môi vua như ánh hoàng hôn.

Vua thở ra một giọng yếu nhỏ, viên đại thần quỳ xuống lắng tai đón lấy:

“Trẫm yếu lắm, một trang sách c̣n chưa thể xem được huống là cả cuốn… Song trước khi nhắm mắt, trẫm háo hức muốn biết qua những tư tưởng ǵ, những triết lư ǵ, đă chi phối cả đời người, đă điều khiển cả một vận mệnh… Khanh khá rút ngay quyển sách này thành một câu hay vài chữ cho trẫm xem kịp và đủ sức hiểu…”

Nét mặt viên đại thần trở nên trầm ngâm và hai mắt già nheo lại. Tử thần đă chờn vờn đâu đó. Các ngự y cúi đầu trước số mệnh. Nhà vua nằm yên khắc khoải chờ. Thời gian như ngừng hẳn lại. Không khí trở nên nặng nề và nghiêm trọng. Vàng son nội điện tự nhiên cũng hóa rầu rĩ. Mọi người chăm chú và kính cẩn nh́n viên đại thần đang lặng lẽ đem cuộc đời thu vào một câu. Sau một hồi suy nghĩ, viên đại thần từ từ bước đến bên án. Cả bộ văn pḥng tứ bảo h́nh như run lên khi bàn tay già đưa ra.

Bàn tay kính cẩn nâng cây bút, và nhẹ nhàng vạch trên mảnh hoa tiên những nét buồn lung linh. Mọi người đều ngó theo. Thần chết lúc ấy đă chập chờn đầu long sàng. Mắt đă mấy lần nhắm mở, nhà Vua mới cất tiếng đọc được mấy chữ trên trang giấy:

Thuật giả: Tâm Phước

Một đời người luống qua vô ích

Chỉ kết liễu trong ân hận