Thuật xử thế người xưa

Ngô Nguyên Phi

Diện Mạo Của Một Tướng Tài

     Bấy giờ Tần là một cường quốc, sai đại tướng Hồ Thương đem quân vây thành Ứ Dự của nước Hàn giáp biên giới Triệu. Nước Hàn cho người cầu cứu Triệu. Các danh tướng của Triệu ai nấy đều cho rằng địa thế ở Ứ Dự rất hiểm hóc mà binh lực của Tần th́ quá mạnh, không thể cứu Hàn được. Vua hỏi Triệu Xa, Triệu Xa nói:

      - Ứ Dự hiểm và hẹp, nếu cứu Hàn th́ ta và Tần phải chọi nhau, không khác ǵ hai con chuột chọi nhau trong hang. Bên nào gan và mạnh th́ thắng.

      Vua phong Triệu Xa làm tướng đem 5 vạn quân đi cứu Hàn. Triệu Xa kéo quân ra cửa Đông, khỏi kinh thành Hàm Đan 30 dặm hạ trại. Triệu Xa hạ lệnh:

      - Kẻ nào nói đến việc binh ta chém đầu!

      Trong khi đó quân Tần rầm rộ tiếp tục kéo quân đến Ứ Dự làm nhà nhà rung chuyển. Một tên quân biết việc đó, nói:

      - Quân Tần đông lắm, thành Ứ Dự lâm nguy trong sớm tối!

      Triệu Xa cho chém đầu tên quân đó ngay lập tức. Rồi cho đào công sự, đắp lũy đóng quân dài hạn ở đó.

      Tướng Tần là Hồ Thương cho quân đi thám thính, Triệu Xa bắt được một tên, đăi nó cơm rượu no nê rồi thả ra. Triệu Xa liệu chừng tên thám thính kia về tới Ứ Dự, liền cấp tốc tấn binh. Hồ Thương nghe được liền chia một nửa quân t́m quân Triệu Xa mà đánh.

      Bấy giờ trong quân Triệu có một tên lính tên là Hứa Lịch, viết vào tấm bảng ghi là "Xin Can", đến quỳ trước cửa dinh dâng lên.

      Triệu Xa thấy lạ truyền cho vào, hỏi:

      - Muốn nói ǵ?

      Hứa Lịch nói:

      - Quân Tần không ngờ quân Triệu ta đến đây. Khi biết được ắt nó đem đại quân đến với khí thế ngất trời. Vậy, Nguyên Soái cần phải tập trung quân lực lại, đội ngũ chỉnh tề để đợi nó. Nếu không làm vậy ắt sẽ thua!

      Triệu Xa nói:

      - Vâng lệnh!

      Hứa Lịch nói:

      - Tôi đă phạm quân lệnh, xin chịu chém!

      Triệu Xa nói:

      - Hăy đợi lệnh sau.

      Khi xuất trận, Hứa Lịch lại nói:

      - Theo binh pháp ai chiếm được địa lợi th́ thắng. H́nh thế ở Ứ Dự chỉ có Bắc Sơn là đỉnh cao mà tướng Tần không biết chiếm. Nguyên Soái hăy chiếm ngay đi.

      Triệu Xa nghe lời, sai Hứa Lịch đem một vạn quân lên chiếm đỉnh Bắc Sơn. Nhờ vậy quân Tần có động tĩnh ǵ Hứa Lịch đều thấy và dùng cờ hiệu báo cho Triệu Xa biết.

      Hồ Thương nổi giận đem đại quân (10 vạn) tấn công vào trại Triệu. Triệu Xa đem quân thiện chiến ra cự, và Hứa Lịch cho quân trên núi tràn xuống với khí thế như xô non dốc biển. Quân Tần đại bại chạy tuốt về Hàm Dương.

      Qua trận này Hứa Lịch được phong làm Quốc úy.

      Lời bàn:

     Triệu Xa là một danh tướng thời đó. Đời binh nghiệp của ông chưa bao giờ biết bại. Triệu Xa dụng binh rất nghiêm, nhiều mưu trí. Cái việc ông hạ lệnh: "Ai bàn đến việc binh th́ chém", mới nghe như phản binh pháp. Thật ra, đó là hư chiêu. Binh sự bàn phải có nơi có chốn, không phải đụng nơi nào cũng nói. Triệu Xa cấm ngặt như vậy là để quân Tần không có đường ṃ. Triệu Xa đ́nh binh vờ như không dám gây sự với Tần. Tướng Tần cứ nghĩ Triệu Xa sợ, nên không đề pḥng.

      Hứa Lịch chỉ là anh lính quèn, ai ngờ đó là một nhân tài (cũng giống như Triệu Xa trước đây chỉ là một nhân viên thu thuế). Hứa Lịch biết việc binh, can gián Triệu Xa mà không sợ chết. Trong thiên hạ "Địa h́nh" Tôn Tử nói: "Tấn bất cầu danh, thoái bất trị tội, duy nhân thị bảo, nhi lợi hiệp vu chủ, quốc chi bảo dă" (tiến lên không cầu danh, lui về không tránh tội, v́ người mà bảo vệ, mà làm lợi cho nước). Hứa lịch là con người đó. Hứa Lịch làm đúng binh pháp khiến một tướng uy nghiêm lạnh lùng như Triệu Xa phải nghe theo.

      Triệu Xa có tác phong của một Nguyên Soái đă đành, Hứa Lịch lại càng có phong cách của một tướng lĩnh. Triệu Xa và Hứa Lịch mỗi người đều có một diện mạo khác thường.